Ketoza – co o niej naprawdę sądzę.

Jeśli tu trafiłeś,  prawdopodobnie znasz mnie z social media, zakładam tak, bo nie mam nic zrobionego w kierunku seo czy czegokolwiek, aby miała tu trafić osoba z google lub z innego miejsca.

W związku z czym, w mniejszym bądź większym stopniu kojarzysz moje aprobujące nastawienie do diet z wysoką podażą węglowodanów oraz krytyczne podejście do „keto-świrków”, które niestety błędnie utożsamiane jest z negatywnym zdaniem o samej ketozie.

Z tego względu postanowiłem napisać ten artykuł, aby przekazać Wam, co naprawdę sądzę o ketozie oraz informacje, na podstawie których wyrobiłem sobie takie zdanie.

 

Czym jest dieta ketogeniczna.

– Dieta ketogeniczna składa się głównie z wysokiej zawartości tłuszczów, umiarkowanej ilości białka i bardzo niskiej zawartości węglowodanów. Makroskładniki pokarmowe dzielą się przeważnie na 55-60% tłuszczów, 30-35% białka (lub do 1g/lb masy ciała czy też w przypadku osób trenujących do 1,5g/lb) i 5-10% węglowodanów, w dietach normokalorycznych (dla przykładu, dieta 2000kcal da nam 20-50g węglowodanów dziennie), natomiast w dietach hipo i hiperkalorycznych, ten rozkład % może nieco się różnić [1].

– Węglowodany są głównym źródłem produkcji energii w tkankach organizmu. Celem diety ketogenicznej jest pozbawienie ciała dostępu do węglowodanów, aby doszło do dwóch procesów:

• Glukoneogenezy, czyli endogennej produkcji glukozy w organizmie.
• Ketogenezy, która zachodzi, gdy endogenna produkcja glukozy nie jest w stanie nadążyć za potrzebami organizmu.

Ketogeneza polega na zapewnieniu organizmowi alternatywnego źródła energii do glukozy, mianowicie ciał ketonowych.

Dopóki ciało pozbawione jest dostaw węglowodanów, metabolizm nasz pozostaje w stanie ketozy.

Stan ketozy żywieniowej w przeciwieństwie do kwasicy ketonowej, uznawany jest za względnie bezpieczny, ponieważ ciała ketonowe są wytwarzane w małych stężeniach, nie powodując zmian pH krwi [1].

– W 1921 roku, Russel Wilder po raz pierwszy zastosował dietę ketogeniczną (oraz nadał jej taki termin), w leczeniu padaczki. Przez prawie dekadę, zajmowała ona miejsce w świecie medycznym jako dieta lecznicza padaczki dziecięcej i była szeroko stosowana, aż jej popularność ustała, wraz z wprowadzeniem leków przeciwpadaczkowych [1].

– Przeżywa ona swoje „odrodzenie” w ostatnich latach, z medycznego punktu widzenia, przede wszystkim w walce z otyłością, jednak w opinii publicznej bywa gloryfikowana, jako „dieta na wszystko”.

 

 

Zalety diety ketogenicznej.

1.

–W 2021 roku opublikowana została meta-analiza, badająca wpływ połączenia ćwiczeń z dietą ketogeniczną u osób z nadwagą i otyłością.

– Uwzględniono w niej łącznie siedem badań i 278 osób, a średni czas trwania badania wynosił 9,2 tygodnia.

– Połączenie ćwiczeń i diety ketogenicznej obniżyło poziom trójglicerydów oraz obwód talii, ale wydolność sercowo-naczyniowa, skład ciała, poziom glukozy na czczo, cholesterol całkowity, cholesterol HDL oraz LDL nie różniły się statystycznie po interwencjach.

– Wniosek: zastosowanie diety ketogenicznej wraz z aktywnością fizyczną, może nieść za sobą korzyści pod względem obniżenia poziomu trójglicerydów i obwodu talii. [2]

2.

– Inna meta-analiza, również z 2021 roku (większość przytoczonych prac będzie świeża, z tego względu, że jak wspomniałem na początku, budzi ona obecnie duże zainteresowanie), sprawdzała wpływ VLCKD (very low calories ketogenic diet – 500-800kcal) w leczeniu otyłości.

– Wykazano, że powoduje ona znaczną utratę masy ciała oraz poprawę jego parametrów.

– W porównaniu do innych interwencji odchudzających, VLCKD wykazał znaczny wpływ na redukcję masy ciała, masy tłuszczowej, obwodu talii, cholesterolu całkowitego i triglicerydemii, a także poprawę insulinooporności.

– Podkreślam jednak, że mowa tu o osobach otyłych, a VLCKD stosuje się krótko, do tego jest ona jednym z okresów planowania żywienia w dłuższej perspektywie czasu, po niej następują okresy podaży większej ilości kilokalorii.

– Taką dietę można uznać za bezpieczną u osób otyłych, pod warunkiem nadzoru pracownika służby zdrowia, ponieważ najczęstsze skutki uboczne, są zwykle łagodne klinicznie i łatwe do opanowania. [3].

3.

– W jeszcze innej meta-analizie, tym razem z 2020 roku, sprawdzono jak dieta ketogenicznaz sprawdzi się w zespole Dravet.

– Zespół Dravet to zespół padaczki dziecięcej (u niemowląt) z napadami lekoopornymi i zaburzeniami funkcji poznawczych.

– Wykazano, że dieta ketogeniczna może zredukować nawet powyżej 50% ilość napadów.

– Badacze jednak zalecają ostrożność i zaznaczają potrzebę dalszych badań, przede wszystkim na większych próbach, a o takie ciężko, ze względu na wiek badanych.

– Warto też zaznaczyć, że często pojawiały się skutki uboczne, które jednak były drobne i akceptowalne przez rodziców. [4]

4.

– Inna meta-analiza, na temat ketozy u niemowląt (poniżej 2 roku życia) z padaczką, również z 2020 roku.

– Łącznie 33 badania spełniły kryteria włączenia, zbierając łącznie 534 niemowlęta.

– 59% niemowląt osiągnęło powyżej 50% redukcji napadów, a 33% osiągnęło całkowity brak napadów.

– Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były dyslipidemia (12%), wymioty (6%), refluks żołądkowo-przełykowy (4%) i biegunka (4%).

– Warto jednak zaznaczyć, że sami badacze podkreślają, że wszystkie włączone badania zostały sklasyfikowane jako niskiej jakości, dlatego zalecają dokonanie w przyszłości lepiej zaprojektowanych prac. [5]

5.

– To samo potwierdza meta-analiza opublikowana w 2017 roku.

– Jednak ona rozszerzyła swoje pole badań, na dzieci i młodzież, w jednym badaniu nawet były brane osoby do 21 roku życia.

– Sama praca skupiała się na porównaniu diety MAD (zmodyfikowana dieta Atkinsa – odmiana diety ketogenicznej, ale nieco mniej restrykcyjna) i diety ketogenicznej, nie wykazano istotnych różnic między nimi.

– Zarówno dieta MAD, jak i ketogeniczna, mogą być skuteczne w celu redukcji napadów u dzieci i młodzieży za padaczką. [6]

6.

– W 2020 roku opublikowano też opis przypadku SRSE (super-refractory epilepticus), który jest stanem zagrażającym życiu, który utrzymuje się lub nawraca 24h bądź dłużej, po rozpoczęciu leczenia anestezjologicznego, w tym przypadki, które nawracają po zmniejszeniu lub odstawieniu znieczulenia.

– SRSE cechuje się wysoką śmiertelnością, a na tę chwilę nie ma ostatecznych danych, które mogłyby ukierunkować terapię.

– W opisie tego przypadku, opisano zastosowanie niekonwencjonalnych metod, takich jak ketamina, dieta ketogeniczna i tocilizumab.

– Dany pacjet, został wypisany ze szpitala w dobrym stanie funkcjonalnym, co zdarza się stosunkowo rzadko w przypadku SRSE. [7]

7.

– Najnowsza i wydaje mi się, że największa meta-analiza, bo z tego roku, oceniająca wpływ diety ketogenicznej na leczenie padaczki (więc nią już zakończę ten konkretny temat xD).

– Łącznie 255 oryginalnych badań, w 4 przeglądach oceniano wpływ diety keto na niemowlęta, 13 przeglądów dotyczących dzieci i młodzieży, 8 przeglądów skupiających się na osobach dorosłych i wszystkich grupach wiekowych.

– Ogólnie zaobserwowano pozytywny wpływ diety ketogenicznej na padaczkę, zmniejszenie częstości napadów, a także na funkcje poznawcze.

– Natomiast wpływ ketozy na jakość życia, wzrost i rozwój, był już bardziej kontrowersyjny. [8]

8.

– Następna meta-analiza, tym razem z 2016 roku.

– Sprawdzono dotychczasowe dowody naukowe na temat wpływu diety ketogenicznej na rozwój nowotworu, jednak literatura naukowa na ludziach jest bardzo skąpa, meta-analiza ta dotyczy myszy.

– Zaobserwowano ogólne opóźnienie wzrostu guza mózgu na skutek stosowania diety ketogenicznej, co skutkowało dłuższym czasem przeżycia chorej myszy. [9]

9.

– W przeglądzie z 2020 roku, przeanalizowano dotychczasowe prace, mogące świadczyć o wpływie diety ketogenicznej na demencję.

– Okazuje się ona być obiecująca w leczeniu i zapobieganiu postępowi demencji (zarówno drobnego, jak i poważnego zaburzenia neuropoznawczego).

– Badacze zaznaczają jednak, że obecne dane są ubogie i należy wstrzymać się od jednoznacznej opinii, ale dalsze badania w tym zakresie są uzasadnione.

– Podkreślają również istotę monitorowania takiej diety przez pracownika medycznego. [10].

10.

– W grudniu 2021 opublikowano badanie, oceniające wpływ diety ketogennej na leczenie stwardnienia rozsianego.

– Pacjentów podzielono na 3 grupy stosujące konwencjonalną dietę, deficyt kaloryczny oraz dietę keto (poniżej 50g węglowodanów, 160g tłuszczów i poniżej 100g białka dziennie, monitorowane za pomocą samodzielnego pomiaru krwi i moczu) przez 6 miesięcy.

– Poziom sNfL w grupie stosującej dietę ketogeniczną spadł ze średnio 8,5 do 7,1 pg/mL.

– Badanie to sugeruje, że dieta ketogeniczna wpływa na obniżenie poziomu sNfl, co wydaje się obiecującym biomarkerem w chorobach neurozapalnych. [11]

11.

– Dieta ketogeniczna może również znaleźć swoje zastosowanie w sporcie.

– Mianowicie, stosowana przez krótki okres, może skutecznie zmniejszyć wagę, nie wpływając negatywnie na wydajność sportową, co udowodniono np. na półprofesjonalnych piłkarzach, którzy stosowali ją przez okres 30 dni. [12]

– Z reguły jednak używa się tak drastycznego ucinania węglowodanów w sportach walki i siłowych (bo to tam najczęściej trzeba gwałtownie zbić wagę), gdzie robi się to na okres 3-7 dni, co będzie skutkowało utratą ~2% masy ciała, poprzez uszczuplenie zapasów glikogenu (który wiąże wodę, 1g glikogenu wiąże ~2,7g wody), strategię taką opisano w pracy z 2017 roku [13] i jest powszechnie stosowana podczas robienia wagi u sportowców, sam również z tego zabiegu korzystam w swojej pracy.

12.

– Może również pomóc u kobiet trenujących siłowo, borykających się z wysokim ciśnieniem.

– W badaniu opublikowanym w 2021 roku, podzielono 21 trenujących kobiet na okres 8 tygodni treningu oporowego, na dwie grupy, jedna stosująca dietę normalną, natomiast druga dietę ketogeniczną.

– Dieta ketogeniczna spowodowała istotny spadek ciśnienia krwi.

– Istotna jednak wydaje się tu wkestia, że grupa z dietą ketogeniczną nie zawsze była w stanie przejeść założone kalorie, w związku z tym zdarzały się w tej grupie niedojadania, co mogło mieć pewien wpływ na wyniki.

– Druga kwestia to taka, że grupa z węglowodanami, była w stanie operować większymi obciążeniami, co skutkowało nieco większym tonażem na treningu, w tygodniach 1-4 było to 12448,6kg vs 11854,9kg na korzyść diety z węglowodanami, natomiast w tygodniach 5-8 13718,2 vs 13261,9kg. [14]

Podsumowanie zalet diety ketogenicznej.

– Może być skutecznie używana w walce z otyłością, zwłaszcza jeśli sytuacja wymaga zastosowania dużego deficytu kalorycznego.

– Może zmniejszyć częstotliwość napadów u osób z padaczką, zwłaszcza lekooporną.

– Może być skuteczną metodą zbijania wagi u sportowców.

– Pojawiają się przesłanki, sugerujące możliwy, potencjalnie pozytywny wpływ w innych chorobach i zaburzeniach, np. demencji, stwardnieniu rozsianym, nadciśnieniu czy nowotworze mózgu (w tym ostatnim na myszach).

 

Wady diety ketogenicznej.

1.

– Zajęła 3 od końca miejsce w rankingu „najlepsze diety na rok 2022”, opublikowanym przez U.S. News (światowy organ w rankingach i doradztwie konsumenckim), za nią jedynie diety Dukana i GAPS.

– W rankingu tym napisano, iż „entuzjazm przewyższa dowody”.

2.

– Według przeglądu opublikowanego w 2020 roku, długotrwałe stosowanie diety ketogenicznej, może skutkować, między innymi:

• Stłuszczeniem wątroby
• Kamieniami nerkowymi
• Hipoproteinemią
• Niedoborami witamin i minerałów oraz ich następstwami.

– Ponadto, tych skutków ubocznych może być więcej, ale długoterminowe przestrzeganie diety ketogenicznej jest trudne, co uniemożliwia pozyskanie wystarczającej ilości rzetelnych danych, jak sami autorzy przeglądu zaznaczają. [15]

3.3.

– Według meta-analizy opublikowanej w 2021 roku, mającej na celu zbadanie różnic diety ketogenicznej a konwencjonalnej podczas odchudzania, dowiedziono iż dieta keto nie jest lepsza pod żadnym względem, stosowana u osób otyłych.

– Porównano zarówno spadek BMI, jak i parametry zdrowotne (między innymi lipidogram).

– Ponadto, dieta ketogeniczna cechowała się większą ilością skutków ubocznych. [16]

4.

– Kolejna meta-analiza z 2021 roku.

– Sprawdzała ona dotychczasowe dowody na korzyści z diety ketogenicznej w leczeniu nowotworów u ludzi.

– Wykazano brak wystarczających dowodów na tę chwilę, aby wyciągać jakiekolwiek wnioski i zaleca się dalsze badania na tej płaszczyźnie. [17]

5.

– W pracy z 2021 na myszach, odnotowano nieznane dotąd skutki uboczne dłuższego stanu ketozy (16 tygodni).

– Przedłużona ekspozycja na dietę ketogeniczną indukowała zwłóknienie serca.

– Co prawda praca jest na myszach, jednak daje przesłankę do kontroli i dalszych badań w tym zakresie. [18]

6.

– W grudniu 2021 roku opisano przypadek kobiety, która rozpoczęła dietę ketogeniczną podczas karmienia piersią.

– Skutkowało to laktacyjną kwasicą ketonową u pacjentki, która zgłosiła się sama na SOR z powodu nudności, wymiotów i zawrotów głowy. [19]

– Kwasica ketonowa może prowadzić do śpiączki, a nawet śmierci.

7.

– Przegląd badań z 2021 roku sprawdził obecną literaturę naukową na temat ketozy w treningu oporowym.

– Potwierdził, że dieta ketogeniczna, stosowana w okresie krótkoterminowym, może być skuteczna w redukcji masy ciała.

– Jednak wykazał również, że ciężar dowodu na tę chwilę, bardziej przychylny jest tezie, iż pod względem hipertrofii oraz wydajności treningowej, ketoza będzie oddziaływała negatywnie, zwłaszcza w dłuższej perspektywie czasu.

– Co warto zaznaczyć, w owym przeglądzie były między innymi prace na zawodnikach sportów sylwetkowych oraz zawodnikach sportów siłowych, więc raczej już osobach realnie zaawansowanych. [20]

8.

– Mamy też pracę z 2021 roku na elitarnych (olimpijczycy, zawodnicy mistrzostw świata, rekordziści krajowi…) chodziarzach.

– 15 mężczyzn i 3 kobiety podzielono na 2 grupy, z dietą ketogeniczną oraz dietą wysokowęglowodanową, po czym porównano wyniki wyścigu na 10 000m z ich poprzednimi wynikami.

– W grupie keto, wydajność sportowa spadła o średnio 6%, pomimo iż zawodnicy dzięki ketozie byli lżejsi.

– W grupie wysokowęglowodanowej natomiast wręcz poprawiono wyniki sportowe, a nawet padły 2 życiowe rekordy. [21]

9.

– W meta-analizie na sportowcach, kolejnej z 2021 roku, sprawdzono wpływ diety ketogenicznej na parametry zdrowotne.

– Wykazano, że dieta ketogeniczna można być skuteczna w redukcji masy ciała, nie wpływając negatywnie na wyniki sportowe w sportach wytrzymałościowych, jednak poziom samopoczucia przy jej stosowaniu znacząco się zmniejszył.

– Wpływ ketozy na wyniki sportowe w treningu oporowym był już sprzeczny, chociaż również ketoza zmniejszyła masę ciała.

– Najbardziej jednak zwrócono uwagę na poziom cholesterolu całkowitego, który w niektórych pracach spadał, w innych natomiast wzrastał i autorzy tej pracy zaznaczają w związku z tym, potrzebę monitorowania lipidogramu podczas stosowania takiego sposobu żywienia.

– Warto też zaznaczyć, że średni czas trwania ketozy w pracach wziętych do tej meta-analizy to zaledwie 3 tygodnie. [22]

10.

– W grudniu 2021 opublikowano ciekawą pracę [23], która polegała na wypełnieniu ankiet przez 226 osoby (wszystkie powyżej 18 roku życia) na ketozie.

– Grupę badawczą zebrano na grupach w social media, poświęconych tej diecie.

– 90,3% ankietowanych deklarowała zadowolenie z diety, pomimo iż:

• 78,7% osób zgłaszało zawroty głowy,
• 72,1% zgłaszało wielomocz,
• 71,6% zgłaszało ospałość,
• 69% zgłaszało zaparcia,
• 53,5% zgłaszało cuchnący oddech,
• 51,4% zgłaszało nudności,
• 30,3% zgłaszało bóle mięśni,
• 44,2% kołatanie serca,
• 29,7% hipoglikemię,
• 29,6% bóle brzucha,
• 9,3% wymioty.

Dlaczego więc aż ponad 90% ankietowanych była zadowolona? Jest to głównie moje przypuszczenie, ale ma to związek prawdopodobnie z tym że 55,3% tych osób była otyła, a 26,1% miała otyłość olbrzymią, jedynie 12,4% z ankietowanych miała BMI w normie. Więc można przypuszczać, że nie są to ludzie świadomi żywieniowo, ze zbudowanymi zdrowymi nawykami, a raczej tacy, którzy często słowo „dieta” utożsamiają z nieprzyjemnym okresem wyrzeczeń, który ma na celu jedynie spadek masy ciała, dlatego jeśli on nastąpił, w ich przeświadczeniu, dieta jest „dobra”.

– No a ten spadek masy ciała wystąpił aż u 96,9% osób, biorąc jednak pod uwagę średnie BMI grupy badawczej, nie był on duży (u 35,4% osób poniżej 5kg) i w zdecydowanej większości spowodowany redukcją zapasów glikogenu, wody i treści jelitowej, a nie realną redukcją tkanki tłuszczowej. To jednak osoby nieświadome, jedyne co widzą to mniejszą liczbę na wadze.

– Warto zaznaczyć, że 30,1% trzymało ją krócej niż miesiąc, 34,5% 1-3 miesiące, 15% 3-6 miesięcy, 12,8% 6-12 miesięcy i zaledwie 7,5% ponad rok.

– 14,6% osób stosowało ją dwukrotnie, a 17,3# trzykrotnie, co potwierdzać może, że nie byli w stanie wytrzymać na niej długo, a stosowali jedynie do krótkiego i szybkiego zbicia wagi.

– 54,4% musiało stosować „cheat meale”, aby w ogóle móc na niej wytrzymać, co z jednej strony na samą jakość pracy wpływa negatywnie, bo stan ketozy nie był ciągle utrzymywany, jednak z drugiej strony, ewidentnie to pokazuje, jak ketoza jest ciężka do utrzymania dla „przeciętnego zjadacza chleba” (gra słów celowa).

– Zwróćmy jednak szczególną uwagę na aspekt, z jakich źródeł korzystały te osoby, układając sobie dietę.

Zaledwie 2,2% tych osób konsultowało swoją dietę z dietetykiem, natomiast aż 48,7% czerpało wiedzę głównie z social media.

Każdy natomiast, kto chociaż raz zawitał na grupie poświęconej ketozie lub też dyskutował w internecie ze zwolennikiem ketozy, wie jakie informacje na temat żywienia można z takich źródeł uzyskać.

Mianowicie, dla przykładu, dowiemy się tam, że bilans kaloryczny w przypadku ketozy nie ma znaczenia:

Źródło screena: Facebook, dyskusja na grupie tematycznej.

Czy też, że tłuszcze nasycone to „doskonałe źródło energii”:

Źródło screena: https://mojaketodieta.pl/2021/01/27/dieta-keto-tluszcz/ (jest to pierwszy artykuł, który wyskoczył po wpisaniu frazy w google).

P.S. nigdy nie ufaj „specjalistom od żywienia”, którzy nie potrafią odmienić słowa „tłuszcz” przez przypadki.

Najgorsze, że ludzie, których możemy napotkać na tego typu grupach, są zapatrzeni w swoje źródła wiedzy.

Źródło screena: moja skrzynka pocztowa na Instagramie, po tym, jak na insta-story, w którym wspomniałem coś o ograniczeniu nasyconych kwasów tłuszczowych, ktoś się ze mną nie zgodził, a jako argument podał, że Youtuber tak mówi (ocenzurowany jest nick tego Youtubera).

Do tego stopnia, że stawiają ich ponad wszystkie zalecenia żywieniowe, mianowicie:

• WHO (World Health Organization) – „zredukuj ilość spożywanych nasyconych kwasów tłuszczowych do poniżej 10% podaży energii z diety”.
• IŻŻ (Instytut Żywności i Żywienia) – „Podaż nasyconych kwasów tłuszczowych tak nisko, jak to jest możliwe do osiągnięcia w diecie zapewniającej właściwą wartość żywieniową”.
• EFSA (European Food Safety Authority) – „Spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych powinno być jak najniższe”
• AHA (American Hearth Association) – „Zdecydowanie zaleca się ograniczenie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych i zastąpienie ich nienasyconymi, zwłaszcza wielonienasyconymi”

Podsumowanie wad diety ketogenicznej.

– Bardzo rygorystyczny styl żywienia, co utrudnia jego utrzymanie.

– Trudna do zbilansowania.

– Potencjalnie szkodliwy wpływ na niektóre parametry zdrowotne.

– Potencjalne pogorszenie lub w najlepszym przypadku neutralny wpływ na wyniki sportowe (zależny przede wszystkim od uprawianej dyscypliny i zaawansowania).

– Słabo poznana w stosowaniu długoterminowym.

– Liczne skutki uboczne.

– Dla osób zdrowych oraz o prawidłowym BMI, wydaje się nie mieć żadnych dodatkowych korzyści względem normalnej diety.

– Duża dezinformacja, szerząca potencjalnie szkodliwe teorie.

 

Końcowe podsumowanie.

W mojej subiektywnej opinii, którą wyrobiłem sobie na podstawie przeczytanych prac naukowych, potencjał w diecie ketogenicznej jest dość spory, dlatego z zainteresowaniem śledzę cały czas pojawiające się nowe prace na jej temat.

Jednak pozostawiłbym ją do stosowania jako dietę medyczną, przede wszystkim w przypadku padaczki, jako czynnik, który może zredukować ilość napadów, co za tym idzie, w ogólnym rozrachunku zysków i strat, podnieść komfort życia oraz przede wszystkim bezpieczeństwo danej osoby, jednak stosowanie jej powinno być przeprowadzone pod kontrolą pracownika medycznego.

Również uważam ją za przydatną dietę, w celu szybkiego zbijania wagi u sportowców i tak jak wspomniałem wcześniej, sam stosowałem ją niejednokrotnie na kilka dni przed ważeniem u swoich podopiecznych.

Jednocześnie, nie widzę żadnego zastosowania jej w życiu zwykłych i zdrowych ludzi, co więcej, ośmieliłbym się wyjść ze stwierdzeniem, że w zdecydowanej większości przypadków będzie to szkodliwy i nieskuteczny wybór, gdzie największym minusem oraz ryzkiem, są promotorzy tej diety, szerzący nieprawdziwe informacje.

 

 

 

 

Bilbiografia:

1. Wajeed Masood; Pavan Annamaraju; Kalyan R. Uppaluri. Ketogenic Diet. StatPearls Publishing; 2022 Jan-.
2. Lee, H. S., & Lee, J. (2021). Effects of Combined Exercise and Low Carbohydrate Ketogenic Diet Interventions on Waist Circumference and Triglycerides in Overweight and Obese Individuals: A Systematic Review and Meta-Analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(2), 828. doi:10.3390/ijerph18020828
3. Muscogiuri, G., El Ghoch, M., Colao, A., Hassapidou, M., Yumuk, V., & Busetto, L. (2021). European Guidelines for Obesity Management in Adults with a Very Low-Calorie Ketogenic Diet: A Systematic Review and Meta-Analysis. Obesity Facts, 14(2), 222–245. doi:10.1159/000515381
4. Wang, Y.-Q., Fang, Z.-X., Zhang, Y.-W., Xie, L.-L., & Jiang, L. (2020). Efficacy of the ketogenic diet in patients with Dravet syndrome: A meta-analysis. Seizure, 81, 36–42.doi:10.1016/j.seizure.2020.07.011
5.  Lyons, L., Schoeler, N. E., Langan, D., & Cross, J. H. (2020). Use of ketogenic diet therapy in infants with epilepsy: A systematic review and meta‐analysis. Epilepsia. doi:10.1111/epi.16543
6. Rezaei, S., Abdurahman, A. A., Saghazadeh, A., Badv, R. S., & Mahmoudi, M. (2017). Short-term and long-term efficacy of classical ketogenic diet and modified Atkins diet in children and adolescents with epilepsy: A systematic review and meta-analysis. Nutritional Neuroscience, 1–18.doi:10.1080/1028415x.2017.1387721
7. Vallecoccia, M. S., Martinotti, A., Siddi, C., Dominedò, C., & Cingolani, E. (2020). Use of Unconventional Therapies in Super-refractory Status Epilepticus: A Case Report and Literature Review. Clinical EEG and Neuroscience, 155005942097561. doi:10.1177/1550059420975612
8. Ruan, Y., Chen, L., She, D. et al.Ketogenic diet for epilepsy: an overview of systematic review and meta-analysis. Eur J Clin Nutr(2022). https://doi.org/10.1038/s41430-021-01060-8
9. Klement, R. J., Champ, C. E., Otto, C., & Kämmerer, U. (2016). Anti-Tumor Effects of Ketogenic Diets in Mice: A Meta-Analysis. PLOS ONE, 11(5), e0155050. doi:10.1371/journal.pone.0155050
10. Davis, J. J., Fournakis, N., & Ellison, J. (2020). Ketogenic Diet for the Treatment and Prevention of Dementia: A Review. Journal of Geriatric Psychiatry and Neurology, 089198872090178.doi:10.1177/0891988720901785
11.  Impact of Dietary Intervention on Serum Neurofilament Light Chain in Multiple Sclerosis Markus Bock, Falk Steffen, Frauke Zipp, Stefan Bittner Neurol Neuroimmunol Neuroinflamm Jan 2022, 9 (1) e1102; DOI: 10.1212/NXI.0000000000001102
12. Antonio Paoli, A., Mancin, L., Caprio, M. et al.Effects of 30 days of ketogenic diet on body composition, muscle strength, muscle area, metabolism, and performance in semi-professional soccer players. J Int Soc Sports Nutr18, 62 (2021). https://doi.org/10.1186/s12970-021-00459-9
13. Reale, R., Slater, G., & Burke, L. M. (2017). Individualised dietary strategies for Olympic combat sports: Acute weight loss, recovery and competition nutrition. European Journal of Sport Science, 17(6), 727–740.doi:10.1080/17461391.2017.1297489
14. Vargas-Molina, S., Carbone, L., Romance, R., Petro, J. L., Schoenfeld, B. J., Kreider, R. B., … Benítez-Porres, J. (2021). Effects of a low-carbohydrate ketogenic diet on health parameters in resistance-trained women. European Journal of Applied Physiology. doi:10.1007/s00421-021-04707-3
15. Batch J T, Lamsal S P, Adkins M, et al. (August 10, 2020) Advantages and Disadvantages of the Ketogenic Diet: A Review Article. Cureus 12(8): e9639. doi:10.7759/cureus.9639
16.  López-Espinoza, M.Á.; Chacón-Moscoso, S.; Sanduvete-Chaves, S.; Ortega-Maureira, M.J.; Barrientos-Bravo, T. Effect of a Ketogenic Diet on the Nutritional Parameters of Obese Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients2021, 13, 2946. https://doi.org/10.3390/nu13092946
17. Yang, Y.-F., Mattamel, P. B., Joseph, T., Huang, J., Chen, Q., Akinwunmi, B. O., … Ming, W.-K. (2021). Efficacy of Low-Carbohydrate Ketogenic Diet as an Adjuvant Cancer Therapy: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrients, 13(5), 1388.doi:10.3390/nu13051388
18. Xu, S., Tao, H., Cao, W. et al.Ketogenic diets inhibit mitochondrial biogenesis and induce cardiac fibrosis. Sig Transduct Target Ther6, 54 (2021). https://doi.org/10.1038/s41392-020-00411-4
19. Hong, Michelle J. BS, MS; Schwartz, Lauren E. MSPAS, PA-C; Ward, Hillary H. DO; Morgan, Jason C. MD; Jacoby, Jeanne L. MD, FACEP. Metabolic acidosis in a lactating woman induced by a deliberate ketogenic diet. Journal of the American Academy of Physician Assistants: December 2021 – Volume 34 – Issue 12 – p 31-33 doi: 10.1097/01.JAA.0000800304.52410.9c
20. Valenzuela, P.L.; Castillo-García, A.; Lucia, A.; Naclerio, F. Effects of Combining a Ketogenic Diet with Resistance Training on Body Composition, Strength, and Mechanical Power in Trained Individuals: A Narrative Review. Nutrients2021, 13, 3083. https://doi.org/10.3390/nu13093083
21. WHITFIELD, JAMIE¹; BURKE, LOUISE M.^1,2; MCKAY, ALANNAH K. A.^2,3,4; HEIKURA, IDA A.^1,2; HALL, REBECCA¹; FENSHAM, NIKITA¹; SHARMA, AVISH P.⁵Acute Ketogenic Diet and Ketone Ester Supplementation Impairs Race Walk Performance, Medicine & Science in Sports & Exercise: April 2021 – Volume 53 – Issue 4 – p 776-784 doi: 10.1249/MSS.0000000000002517
22. Lee, H.S.; Lee, J. Influences of Ketogenic Diet on Body Fat Percentage, Respiratory Exchange Rate, and Total Cholesterol in Athletes: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int. J. Environ. Res. Public Health2021, 18, 2912. https://doi.org/10.3390/ijerph18062912
23. Shalabi H, Alotaibi A, Alqahtani A, et al. (December 13, 2021) Ketogenic Diets: Side Effects, Attitude, and Quality of Life. Cureus 13(12): e20390. doi:10.7759/cureus.20390